Blockchain

Met blockchain naar een gedecentraliseerde samenleving

23 Maart 2022 - 4 minuten leestijd
Artikel door Paul Van Vulpen

Over de mogelijkheden van blockchain zijn de meningen verdeeld. Is blockchain een ingewikkelde techniek zonder toepassingsgebied? Of vormt blockchain een mogelijkheid om onze maatschappij radicaal opnieuw (lees beter) vorm te geven?

In een vorig artikel [1] ging Edwin Fennema al in op wat de blockchain is, namelijk technologie die een transparant overzicht biedt van transacties waarvan iedere deelnemer de waarheid kan controleren. Hierdoor kunnen we bepaalde markten decentraal in plaats van centraal organiseren. In dit artikel ga ik in op de beginselen van de technologie, namelijk disintermediatie (het weghalen van tussenpersonen) en smart contracten. Vandaaruit beschrijf ik welke toepassingen blockchains kunnen bieden.

Twee problemen die de Bitcoin oplost

De eerste blockchain is het Bitcoin-netwerk, dat is ontwikkeld om twee vraagstukken op te lossen in de financiële markt: hoe kan ik geld versturen zonder intermediair? En, hoe voorkom ik het double-spend probleem? Deze problemen zijn nauw verwant.

Insights-update

Ontvang nieuwe Insights maandelijks in je inbox.

Schrijf je in.

In een blockchain-netwerk willen we de centrale autoriteit weghalen

In ons huidige financiële systeem is vertrouwen nodig in een derde partij om een transactie uit te voeren. Als je geld verstuurt naar een vriend, dan gaat dit via jouw bank en zijn bank. Deze banken ken je niet persoonlijk; je moet er maar van uitgaan dat zij de transactie juist uitvoeren. De banken werken dus als een soort ‘black box.’ Vertrouwen in ons financiële systeem is hierbij essentieel. Is dat er niet, dan kan dit systeem niet werken.

Om dit vertrouwen te waarborgen, worden deze banken gecontroleerd door vertrouwensinstituten. Op Nederlands niveau zijn dit de Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank. Op Europees niveau komen daar de Europese Centrale Bank, de European Banking Authority en de European Securities and Markets Authority bij. Al deze instituten moeten de stabiliteit van het financiële systeem garanderen; omdat deze instituten hun vertrouwen in de banken uitspreken, kunnen wij op dat systeem vertrouwen. Toch blijft er onzekerheid over de stabiliteit, zoals we dat ook zagen tijdens de Europese staatsschuldencrisis van 2010.

Nakamoto, de anonieme ontwikkelaar van bitcoin, zag dat ieder systeem dat gebaseerd is op noodzakelijk vertrouwen in de intermediair tekortkomingen heeft. Hij ontwikkelde daarom een systeem dat transacties verwerkt zonder intermediair. In de plaats van die intermediair plaatste hij een betalingssysteem zonder tussenpersonen. Dit zien we ook terug in Bitcoin. In het Bitcoin-netwerk wordt een transactie afgehandeld door de miners [2] die daarvoor beloond worden. Zo wordt het mogelijk om zonder intermediair toch transacties te verrichten en heb je geen vertrouwen meer nodig in de ‘black box’ bank.

Bij het tweede probleem, double-spending, speelt de vraag: als niemand de macht heeft om transacties te controleren en aan te passen, hoe kunnen we dan garanderen dat de transacties juist en eerlijk zijn? In een systeem met een centrale autoriteit, zoals bij een bank, wordt dit opgelost door de bank die elke transactie goedkeurt. Maar in een blockchain-netwerk willen we juist de centrale autoriteit weghalen. Bitcoin lost dit probleem op door de hele transactiegeschiedenis openbaar te maken, transacties publiekelijk aan te kondigen en consensus over deze transacties te krijgen.

Afspraken

Bitcoin maakt het dus mogelijk transacties binnen een netwerk uit te voeren zonder derde partij. Maar hoe kun je iets uitvoeren, zoals het aanvragen van een lening, binnen een netwerk zonder intermediair? Met de blockchain Ethereum! Want deze blockchain maakt uitgebreide smart contracten mogelijk.

Smart contracten lijken op de wijze hoe we omgaan met een frisdrankautomaat. Als ik nummer 31 intoets en voldoende geld in de automaat stop, dan krijg ik automatisch de frisdrank die hoort bij nummer 31. Hier is geen andere instantie voor nodig; iemand heeft het zo geprogrammeerd dat geld en frisdrank geruild kunnen worden.

Smart contracten zijn dus afspraken die, nadat aan een bepaalde conditie is voldaan, automatisch acties uitvoeren. Bijvoorbeeld: wanneer ik aantoon dat ik in Nederland woon en voldoende inkomen heb, kan een smart contract mij automatisch een lening verstrekken. Ook complexere regels kunnen worden opgezet, zolang er heldere condities zijn die tot een bepaalde uitkomst leiden. Dit biedt bouwstenen voor groepen smart contracten, applicaties, en misschien zelfs groepen freelancers die verenigd opereren zonder centrale instantie.[3] Disintermediatie en smart contracten geven ons inzicht in de richting van blockchain-toepassingsgebieden.

Onze huidige systemen met intermediairs zijn het resultaat van langdurige opbouw

Toepassingen voor blockchain

Er zijn veel intermediairs in onze maatschappij die als autoriteit optreden tussen individuen. Banken en notarissen vervullen duidelijk deze rol, maar ook Uber, Netflix, AirBnB en de beurs faciliteren deze interacties. Deze partijen hoeven niet direct te vrezen voor een blockchain, hoewel er wel een decentrale videostreamingdienst is opgezet [4] en een decentraal verhuurnetwerk. [5] Voor deze nieuwe netwerken geldt dat er geen centrale partij is die de samenwerking faciliteert, maar dat de individuen zelf afspraken maken.

Macht en eigenaarschap liggen dan bij de individuen die deelnemen aan het netwerk. Er is geen vertrouwen in een derde partij meer nodig om dit netwerk te laten opereren. Ook kunnen het verdienmodel en de winst bij de individuele deelnemers terechtkomen.

Maar dit zijn nog toekomstvisies. Onze huidige systemen met intermediairs zijn het resultaat van langdurige opbouw. Dit kunnen we niet zomaar vervangen door een netwerk zonder tussenpersonen. Hierdoor gaat het ontstaan van decentrale netwerken met concrete toepassingen langzaam.

De techniek is nu zover dat we de bouwstenen kunnen ontwikkelen voor deze toekomstige toepassingen. Zo wordt er nagedacht over de rol van cryptomunten in decentrale netwerken. En smart contracten kunnen juridische vraagstukken vereenvoudigen of vastgoedoverdracht versimpelen.

We zien ook non-fungibele tokens opkomen. Zij kunnen de echtheid van producten garanderen of decentraal bevestigen dat iemand een diploma bezit.

Binnen het Startup & Innovation team, in het Centric Blockchain Research Lab, onderzoeken we hoe blockchains kunnen helpen om burgers decentraal te verenigen. Decentrale besluitvoering maakt het mogelijk om burgers meer te betrekken bij hun omgeving. Ook kan een direct democratisch platform helpen om meer maatwerk vanuit de overheid mogelijk te maken. Tot slot zouden zelfs nieuwe vormen van democratie gestoeld kunnen worden op een blockchain-netwerk, zoals meerdere nauw samenwerkende bestuurskernen, of een vermenging van directe en representatieve democratie. In het volgende artikel gaan we verder in op decentralisatie die mogelijk wordt door blockchain-technologie.

Gerelateerde artikelen
Blockchain basistoepassingen: cryptocurrency
Blockchain
Blockchain is voor decentrale toepassingen, waarin vertrouwen (of eigenlijk wantrouwen naar elkaar) een c ...
Blockchain basistoepassingen II: distributed ledgers & smart contracts
Blockchain
In het vorige artikel stelden we vast dat cryptocurrency een bijzonder slimme en intussen zeer populaire ...
De blockchain: waar blijft Europa?
Blockchain
China en de Verenigde Staten zijn koplopers als het gaat om blockchaintechnologie. Zo heeft de Chinese me ...